Gaming.html

<!--
title: بازی کردن در پارچ لینوکس
description: راهنمای ساده درباره تجربه بازی ها در پارچ لینوکس
published: true
date: 2025-03-31T12:34:34.794Z
tags: گیمینگ, بازی, لینوکس, پارچ لینوکس
editor: ckeditor
dateCreated: 2024-10-23T12:54:37.951Z
-->

<h1>بازی کردن در پارچ لینوکس</h1>
<p>مطابق ویکی آرچ لینوکس:</p>
<blockquote>
  <p>لینوکس مدّت‌هاست به‌لطف مفسرهای API ویندوزی ازجمله پروتون، به‌صورت غیرمستقیم برای کاربری گیمینگ استفاده می‌شود. باوجود این‌که لینوکس و کاربران آن برای غالب شرکت‌های بازی‌ساز اولویت به‌شمار نمی‌آیند، از سال ۲۰۲۱ به‌بعد مقبولیت گنو/لینوکس به‌عنوان یک پلتفرم بازی روز‌به‌روز درحال‌افزایش است. به‌گونه‌ای که شرکت Valve، گروه codewars و جامعه‌ی کاربران لینوکس با مشارکت‌های خود پیشرفت‌های درخورتوجهی در مسیر به‌رسمیت‌شناختن لینوکس رقم زده‌اند.</p>
  <p>اغلب زمانی که صحبت از بازی می‌شود، ذهن بیش‌تر کاربرها به‌سمت بازی‌های پرطرفدار AAA سوق پیدا می‌کند که تعداد زیادی از آن‌ها صرفاً برای پلتفرم ویندوز (در دسکتاپ) دسترس‌اند؛ شاید در نگاه اوّل تجربه‌ی این عناوین برای گنو/لینوکس ناممکن به‌نظر برسد، امّا در زمان کنونی اجرای بازی‌های ویندوز در گنو/لینوکس ناشدنی نیست. درست مانند چیزی که در آغاز به‌آن اشاره شد، پروتون (انشعابی از واین) به‌عنوان لایه‌ی سازگاری باتمرکز بر تجربهٔ بازی‌های ویندوز توسط ولو توسعه و به‌صورت عمومی انتشار یافته است. برای نصب و استفاده از پروتون و دیگر ابزارها در گنو/لینوکس به بخش‌های #game environment و #getting games در پایین صفحه مراجعه کنید.</p>
  <p>لازم به‌تذکر است که اگر قصد اجرای بازی‌های ویندوزی را در گنو/لینوکس دارید، باید از رویکردها، ابزارها و طرز فکر متفاوتی استفاده کنید؛ درک عمیق‌تر از ساختار داخلی سیستم‌عامل‌ها و ابزارها، پیش‌نیاز انجام این مراحل هستند.</p>
</blockquote>
<h1>راه‌اندازها (Drivers)</h1>
<p>برای بهبود کیفیت تجربهٔ بازی در پارچ لینوکس نیازمند نصب برخی راه‌اندازها (Drivers) هستید.</p>
<h2><a href="https://wiki.archlinux.org/title/Intel_graphics">Intel graphics</a></h2>
<p>برای سخت‌افزارهای نسل 3 و به بعد (نسل‌هایی که از intel GPU استفاده می‌کنند) بسته‌های <code>mesa</code><sup>extra</sup> و <code>lib32-mesa</code> <sup>multilib</sup> را نصب کنید. همچنین برای سخت‌افزارهای نسل دو الی یازده بسته‌های <code>mesa-amber</code><sup>extra</sup> &nbsp;و <code>lib32-mesa-amber</code><sup>multilib</sup> را نصب کنید.</p>
<p>بستهٔ &nbsp;<code>xf86-video-intel</code><sup>extra</sup> راه‌اندازِ (Driver) قدیمی DDX اینتل را برای سخت‌افزارهای نسل 2 تا 9 را به‌کار می‌گیرد. <i>این بسته به‌صورت کلی توصیه نمی‌شود.</i></p>
<h2><a href="https://wiki.archlinux.org/title/Vulkan">vulkan</a></h2>
<p>در این بخش دستورالعمل‌هایی برای نصب درایورهای Vulkan برای کارت‌گرافیک‌های اینتل و AMD آورده شده:</p>
<h3>برای کارت‌گرافیک‌های اینتل</h3>
<p>برای استفاده از Vulkan (Haswell و نسل‌های جدیدتر؛ پشتیبانی برای تراشه‌های قدیمی‌تر ناقص بوده یا وجود ندارد)، بستهٔ <code>vulkan-intel</code><sup>extra</sup> را نصب کنید. همچنین برای پشتیبانی در سیستم‌های ۳۲بیتی می‌بایست بستهٔ <code>lib32-vulkan-intel</code><sup>multilib</sup> را نصب کرد.</p>
<h3>برای کارت‌گرافیک‌های انویدیا</h3>
<p>برای کارت‌گرافیک‌های انویدیا، دو پیاده‌سازی دردسترس وجود دارد:</p>
<h4>درایورهای اختصاصی</h4>
<ul>
  <li><code>nvidia-utils</code><sup>extra</sup> (یا <code>lib32-nvidia-utils</code><sup>multilib</sup> برای پشتیبانی سیستم‌های ۳۲بیتی)</li>
  <li>این راه‌انداز اختصاصی (proprietary driver) توسط انویدیا ارائه شده که شامل پیاده‌سازی OpenGL نیز می‌باشد.</li>
</ul>
<h4>درایورهای متن-باز</h4>
<ul>
  <li><code>vulkan-nouveau</code><sup>extra</sup> (یا <code>lib32-vulkan-nouveau</code><sup>multilib</sup> برای سیستم های 32بیتی)</li>
  <li>این راه‌انداز متن‌باز NVK است که بخشی از پروژه Mesa می‌باشد و امکان پیاده‌سازی Vulkan برای کارت‌گرافیک‌های انویدیا را فراهم می‌کند.</li>
</ul>
<h3>برای کارت‌گرافیک‌های AMD</h3>
<p>Vulkan دو گزینه برای راه‌انداز AMD ارائه می‌دهد:</p>
<ol>
  <li><strong>vulkan-radeon</strong></li>
</ol>
<p>RADV (بخشی از پروژه Mesa)</p>
<p>از طریق نصب بستهٔ <code>vulkan-radeon</code><sup>extra</sup> قابل‌دسترسی است.</p>
<ol>
  <li><strong>amdvlk</strong></li>
</ol>
<p>AMDVLK Open (توسط AMD نگهداری میشود)</p>
<p>از طریق نصب بستهٔ <code>amdvlk</code><sup>extra</sup> قابل‌دسترسی است.</p>
<p>علاوه‌بر این‌ها، برای پشتیبانی از برنامه‌های ۳۲بیتی، می‌توانید بسته‌های مربوط‌به lib32 را نصب کنید:</p>
<ul>
  <li><code>lib32-vulkan-radeon</code><sup>multilib</sup> برای <strong>vulkan-radeon</strong></li>
  <li><code>lib32-amdvlk</code><sup>multilib</sup> برای <strong>amdvlk</strong></li>
</ul>
<blockquote>
  <p>توجه: پردازشگرهای گرافیکی &nbsp;GFX10 (سری Vega و Polaris) دیگر توسط راه‌انداز ولکان AMDVLK پشتیبانی نمی‌شوند. اگرچه به‌کمک Paru در پارچ می‌توان آخرین نسخه سازگار آن را (<a href="https://aur.archlinux.org/packages/amdvlk-2023q3.3">amdvlk-2023q3.3</a><sup>AUR</sup>) از AUR نصب کرد.</p>
</blockquote>
<p>پس‌از نصب راه‌انداز Vulkan مناسب، سیستم شما باید بتواند برنامه‌ها و بازی‌های مبتنی‌بر Vulkan را بدون مشکل اجرا کند.</p>
<blockquote>
  <h2><a href="https://wiki.archlinux.org/title/AMDGPU">AMDGPU</a></h2>
</blockquote>
<blockquote>
  <h2><a href="https://wiki.archlinux.org/title/NVIDIA">Nvidia</a></h2>
</blockquote>
<h2><a href="https://mesa3d.org/">Mesa</a></h2>
<p>Mesa یک پیاده‌سازی متن‌‌باز از OpenGL است که از جدیدترین ویژگی‌های اضافه‌شده‌به OpenGL پشتیبانی می‌کند. این پروژه مجموعه‌ای از راه‌انداز متن‌‌باز را برای کارت‌‌گرافیک‌های اینتل، AMD و انویدیا ارائه می‌دهد. همچنین، Mesa شامل رم‌افزاری مانند llvmpipe نیز می‌شود.&nbsp;</p>
<p>دو بستهٔ Mesa وجود دارد که هریک مجموعه‌ای مجزا از درایورها را ارائه می‌دهند:</p>
<h3>&nbsp;mesa</h3>
<p><code>mesa</code> یک بستهٔ به‌روز از Mesa که شامل اکثر راه‌اندازهای نوین برای سخت‌افزارهای جدیدتر می‌باشد:</p>
<ul>
  <li><code>r300</code>: برای کارت‌گرافیک‌های Radeon R300، R400 و R500 شرکت AMD.</li>
  <li><code>r600</code>: برای کارت‌‌گرافیک‌های Radeon R600 تا Northern Islands شرکت AMD. به‌صورت رسمی توسط AMD پشتیبانی می‌شود.</li>
  <li><code>radeonsi</code>: برای کارت‌‌گرافیک‌های Southern Island و نسل‌های جدیدتر AMD. به‌صورت رسمی توسط AMD پشتیبانی می‌شود.</li>
  <li><code>nouveau</code>: راه‌انداز متن‌باز برای کارت‌گرافیک‌های انویدیا.</li>
  <li><code>virtio_gpu</code>: راه‌انداز GPU مجازی برای virtio که در ماشین‌مجازی‌های مبتنی‌بر QEMU (مثل KVM یا Xen) به‌کار گرفته می‌شود.</li>
  <li><code>vmwgfx</code>: برای GPU های مجازی VMware.</li>
  <li><code>i915</code>: برای سخت‌افزارهای نسل ۳ اینتل.</li>
  <li><code>crocus</code>: برای سخت‌افزارهای نسل ۴ الی ۷ اینتل.</li>
  <li><code>iris</code>: برای سخت‌افزارهای نسل ۸ به‌بعد اینتل. به‌صورت رسمی توسط اینتل پشتیبانی می‌شود.</li>
  <li><code>zink</code>: یک درایور Gallium که OpenGL را بر روی Vulkan اجرا می‌کند.</li>
  <li><code>d3d12</code>: برای پشتیبانی از OpenGL-3.3 در سامانه‌هایی که تنها از D3D12 پشتیبانی می‌کنند (مانند WSL).</li>
  <li><code>softpipe</code>: یک rasterizer نرم‌افزاری و راه‌انداز مرجع Gallium.</li>
  <li><code>llvmpipe</code>: یک rasterizer نرم‌افزاری که از LLVM برای تولید کد JIT برای x86 استفاده می‌کند و چندرشته‌ای (Multi-Thread) است.</li>
</ul>
<h3>mesa-amber</h3>
<p><code>mesa-amber</code> &nbsp;بستهٔ قدیمی Mesa است که شامل درایورهای قدیمی ((غیر از Gallium3D)) برای سخت‌افزارهای قدیمی می‌باشد:</p>
<ul>
  <li><code>i830</code>: برای سخت‌افزار نسل ۲ اینتل. از همان باینری درایور<code>i965</code>استفاده می‌کند.</li>
  <li><code>i915</code>: برای سخت‌افزار نسل ۳ اینتل. از همان باینری درایور<code>i965</code>استفاده می‌کند.</li>
  <li><code>i965</code>: برای سخت‌افزار نسل ۴ الی ۱۱ اینتل. به‌صورت رسمی توسط اینتل پشتیبانی می‌شود.</li>
  <li><code>radeon</code>: برای کارت‌ گرافیک های Radeon R100 شرکت AMD. از همان باینری درایور<code>r200</code>استفاده می‌کند.</li>
  <li><code>r200</code>: برای کارت‌‌گرافیک‌های Radeon R200 شرکت AMD.</li>
  <li><code>nouveau_vieux</code>: برای کارت‌‌گرافیک‌های NVIDIA NV04 (Fahrenheit) تا NV20 (Kelvin).</li>
  <li><code>swrast</code>: یک rasterizer نرم‌افزاری قدیمی.</li>
</ul>
<p><strong>توجه</strong>: هنگام استفاده از Mesa، راه‌انداز سازگار و مناسب به‌شکل خودکار انتخاب می‌شود؛ بنابراین پس‌از نصب بسته، نیازی به‌تنظیمات اضافی نخواهد بود.</p>
<h1>سکو های گیمینگ</h1>
<h2>Steam</h2>
<p>استیم یک سکوی محبوب توزیع بازی که توسط شرکت Valve طراحی شده است.</p>
<ul>
  <li>برای نصب آن، کافیست بستهٔ <code>steam</code><sup>extra</sup>را نصب کنید.</li>
</ul>
<h2>Proton</h2>
<p>پروتون یک لایهٔ سازگاری است که به‌استیم اجازه می‌دهد بازی‌های ویندوزی را بر روی لینوکس اجرا کند.</p>
<p>ما توصیه می‌کنیم که پروتون و نسخه‌های مختلف آن را به‌کمک <strong>ProtonUp-Qt</strong> نصب کنید.</p>
<h2>ProtonUp-Qt</h2>
<p>یک ابزار گرافیکی برای مدیریت و نصب نسخه‌های مختلف پروتون بر روی استیم که به شما اجازه می‌دهد نسخه‌های سازگار را برای هر بازی انتخاب کنید. برای استفاده از آن کافی‌ست بسته <code>protonup-qt</code><sup>AUR</sup> ازطریق Paru در پارچ نصب شود.</p>
<h2>Proton-GE</h2>
<p>یک نسخه بهینه و توسعه‌یافته از پروتون که عملکرد بهتری برای اجرای بازی‌های ویندوزی بر روی لینوکس ارائه می‌دهد.</p>
<p>ما توصیه می‌کنیم که Proton-GE و نگارش‌های مختلف را به‌کمک <strong>ProtonUp-Qt</strong> نصب کنید.</p>
<h2>Wine-GE</h2>
<p>یک نسخه بهینه‌ و توسعه‌‌یافته از Wine (لایهٔ سازگاری ویندوز برای لینوکس) که به‌صورت ویژه برای اجرای بازی‌های ویندوزی روی لینوکس طراحی شده است.</p>
<ul>
  <li>برای نصب کافی‌ست پکیج <code>wine-ge-custom</code><sup>AUR</sup>را نصب کنید.</li>
</ul>
<h2><a href="https://wiki.archlinux.org/title/Gamemode">GameMode</a></h2>
<p>یک ابزار سیستمی که به‌صورت موقت بهینه‌سازی‌هایی را برای بهبود عملکرد بازی‌ها روی لینوکس اعمال می‌کند.</p>
<ul>
  <li>برای نصب کافی‌ست بسته‌های <code>gamemode</code><sup>extra</sup> &nbsp;و <code>lib32-gamemode</code><sup>extra</sup> &nbsp;را نصب کنید.</li>
</ul>
<h2><a href="https://lutris.net/">Lutris</a></h2>
<p>یک برنامه همه‌کاره و چندمنظوره برای نصب و اجرای بازی‌های ویندوزی و لینوکسی روی لینوکس که از ابزارهایی مانند Wine-GE و پروتون پشتیبانی می‌کند.</p>
<h3>نکات اضافی</h3>
<ul>
  <li><a href="https://www.protondb.com/"><strong>ProtonDB</strong></a> را برای گزارش‌های سازگاری و نکات بهبود اجرای بازی‌ها بررسی کنید.</li>
  <li>برای تنظیم نسخهٔ پروتون مورداستفاده در استیم برای یک بازی:</li>
</ul>
<ol>
  <li>روی بازی در کتابخانه استیم خود راست-کلیک کرده و گزینه “Properties” را انتخاب کنید.</li>
  <li>وارد تب "Compatibility" شوید.</li>
  <li>از فهرست "Use this tool for compatibility"، نسخهٔ پروتون مورد نظر خود را انتخاب کنید ((مثلا Proton-GE)).</li>
</ol>
<ul>
  <li>برای فعال‌کردن گیم‌مود برای یک بازی خاص در استیم:</li>
</ul>
<ol>
  <li>روی بازی در کتابخانه استیم خود راست-کلیک کرده و گزینه “Properties” را انتخاب کنید.</li>
  <li>به بخش "Launch Options" بروید.</li>
  <li>در تکست باکس عبارت <code>%gamemoderun %command</code> را وارد کنید.</li>
</ol>
<blockquote>
  <p>با این راهنما، شما می‌توانید از ابزارهای کاربردی گیمینگ در پارچ لینوکس برای نصب و اجرای بازی‌ها به‌صورت یکپارچه استفاده کنید. در صورت نیاز به‌اطلاعات بیشتر، به مستندات رسمی هر ابزار مراجعه کنید.</p>
</blockquote>